گروه هنر فنی وحرفه ای وکاردانش کاشان

يافته‌هاي باستان شناسان در كاشان نشان مي‌دهد كه اين خطه مهد سفال ، مسگري و شمار ديگري از صنايع دستي بوده است.

كاوشهاي ديرينه شناسان در تپه‌هاي باستاني سيلك كاشان نشان داده است كه هنرهاي دستي همانند سفالگري و مسگري از ديرباز در اين خطه رونق داشته است.
تاريخي صنايع دستي كاشان گوياي اين مهم است كه شماري از صنايع و هنرهاي دستي در كاشان شكل گرفته و به ديگر نقاط صادر شده است.
در كتاب " صنايع دستي در كاشان" نيز از اين شهرستان به عنوان يكي از نقاط با سابقه در صنايع دستي كشور بويژه‌كاشي‌سازي ، سفالگري، گنبدسازي ،گچ بري، آجركاري، گره چيني نام برده شده است.
بيشتر اين صنايع در گذشته در كاشان رونق فراواني داشته، ولي اكنون تعدادي كمي از آنها فعال است.
نويسنده كتاب "صنايع دستي، ميراثي ماندگار" كاشان را زادگاه هنر كاشي - سازي معرفي كرده و مي‌نويسد: اين هنر از طريق قالب‌گيري گل رس، پختن آن در كوره و لعاب زني، نقاشي و پخت مجدد در كوره ساخته و پرداخته مي‌شود.
"سفالگري" و هنر گنبدسازي نيز از جمله قديمي‌ترين صنايع دستي كاشان است، بطوريكه كاشان در گذشته يكي از مراكز سفالگري ايران محسوب مي‌شده‌ و اولين گنبدها نيز بر روي خانه‌هاي تپه‌هاي باستاني "سيلك" ساخته شده است.
هنر گچ بري نيز از جمله صنايع دستي كاشان است و بطوريكه اين هنر به صورت كنده‌كاري، برجسته كاري ، نقاشي و گاه كتيبه در آثار تاريخي به جا مانده در اين شهرستان ديده مي‌شود.
" عباس تراب زاده" يكي از محققان صنايع دستي از جمله نمونه ‌اين گچ بريهاي را در خانه‌هاي تاريخي" طباطبايي‌ها"، "عامري‌ها" و "بروجردي‌ها" كاشان ذكرمي كند.
كاشان درهنرآجر كاري كه ازآن "هزارباف" نام‌برده شده،نيزسرآمدبسياري از شهرها بوده‌است ، چنانچه برخي از اين تزيينات آجركاري در "مسجد آقابزرگ و "تيمچه امين‌الدوله" از جلوه‌هاي ماندگار اين هنر زيباست.
طبق كاوشهاي انجام گرفته، از اين آجرها از كوره‌هاي آجرپزي تپه‌هاي سيلك مربوط به هزاره يكم پيش از ميلاد مسيح از زير خاك بيرون آورده شده‌است.
هنرهاي دستي "گره چيني" ، قالي بافي"، نقشه كشي قالي نيز به عنوان ديگر صنايع دستي كاشان است كه در اين رايج بوده‌ است.
"غلامحسين محمدي" يكي از محققان صنايع دستي بويژه فرش مي‌گويد: " قالي شيخ صفي‌الدين" در اردبيل داراي تاريخ و امضاي استاد "مقصود كاشاني" است و اين بيانگر قدمت و شهرت قالي بافي در كاشان است.
در كنار هنر قالي بافي و نقشه كشي، همواره هنر رفوگري و رنگرزي نيز در كاشان وجود داشته ‌است.
از مخمل بافي، شعربافي، زري بافي، زيلوبافي ، گليم بافي و نمدمالي نيز مي توان به عنوان ديگر صنايع دستي اين شهرستان بويژه در گذشته نام برد.
كاشان در گذشته در صنعت "مسگري" نيز شهرت زيادي داشته است، بطوريكه از صداي چكش مسگران، عابران بازار تاريخي اين شهر به سختي حرفهاي يكديگر را مي شنيدند.
به گفته محققان پيشينه مسگري در كاشان به حداقل هفت سال هزار پيش مي‌رسد و چاقوي مسين در تپه سيلك گواه اين مدعاست.
" صديقه جهانگيري" يكي از دست اندركاران صنايع دستي در كاشان مشبك كاري و كنده‌كاري (چوب) را بخش ديگري از صنايع دستي كاشان در گذشته نام مي‌برد كه درآن طرح‌ها و نقوش سنتي با استفاده از مغار، تيشه و ساير ابزار نجاري برروي چوب‌هاي مرغوب و با دوام شكل مي‌گرفته و نمونه‌اي از اين هنر در دربهاي خانه‌هاي تاريخي موجود است.
"سيف الله امينيان" يكي از محققان و رييس سابق اداره ميراث فرهنگي كاشان مي گويد: كاشان روزگاري بيش از ‪ ۵۰‬قلم صنايع دستي از جمله ‪ ۳۸‬كارگاه مخمل و زيلو بافي داشته كه به دلايل مختلف اين كارگاهها يكي پس از ديگري تعطيل شده است.
به گفته ‌وي، تنها كارگاهي كه هم اكنون تنها در كاشان فعاليت دارد، كارگاه زيلوبافي است.
وي به پيگيري و تلاش چند ساله براي احياي هنرهاي سنتي كاشان اشاره كرد و گفت: يكي از اين تلاشها ايجاد مركز هنرهاي سنتي در كاشان است.
امينيان اظهار داشت: با فعال شدن اين مركز زمينه احياي هنرهايي همچون مخمل بافي، زري بافي، زيلوبافي و شعربافي نيز در اين شهرستان رونق گرفته است.
وي تلاش در جهت توسعه مراكز و ايجاد رشته‌هاي كاشي‌سازي ، قالي بافي و رنگرزي را از ديگر اقدامهاي در دست پيگيري برشمرد.
امينيان از جمله راههاي احيا و رونق صنايع دستي را بازگشت به ‌فرهنگ گذشته ، توجه به صنايع دستي بومي و سنتي، دادن تسهيلات و سرمايه‌گذاري و فراهم كردن بازار عرضه، همچنين جايگزين كردن صنايع دستي به جاي ديگر كالاهاي غير- نفتي صادراتي عنوان كرد.
امينيان همچنين از شعربافي به عنوان يكي ديگر از صنايع دستي كاشان نام برد و گفت: ساماندهي كارگاههاي شعر بافي در كاشان از جمله مسايلي است كه اخيرا مورد توجه سازمان صنايع دستي كشور قرار گرفته است.